Donald Tusk zaprosił Karola Nawrockiego do Sopotu. Chce podzielić się opłatkiem, porozmawiać „jak Polak z Polakiem” i pojednać się przy kuchennym stole. Piękna scena. Tyle tylko, że w polityce premiera od ponad trzydziestu lat, nawet serdeczność potrafi mieć drugie dno. Tym razem stawką nie jest świąteczna atmosfera, lecz polityczna przyszłość obozu władzy.
„Opłatek z prezydentem” – to Donald Tusk w pigułce. Najpierw zastawić pułapkę, później przekonać wszystkich, że to przeciwnik sam w nią wszedł. Albo, co jeszcze lepsze, że nie chciał wejść, bo nie zależy mu na Polsce. Niewielu potraktowało tę propozycję poważnie. Podejrzewam, że nawet sam zapraszający nie zakładał, iż pewnego grudniowego wieczoru prezydent rzeczywiście zapuka do drzwi jego sopockiego mieszkania. Zresztą nie chodziło nawet o grudzień, lecz o listopad, kiedy kolęd nie puszczają jeszcze nawet w galeriach handlowych.
A jest jeszcze jeden drobiazg: jak wynika z oświadczenia majątkowego, premier nie jest właścicielem żadnego mieszkania ani domu. Jedyne ślady wskazujące, że poza rządową willą przy Parkowej ma do dyspozycji coś więcej, to zdjęcie z obierania ziemniaków oraz samochód skradziony niemal sprzed oczu funkcjonariuszy SOP. Ten ostatni zresztą też podobno należy do żony.
Nie o to przecież chodziło
W zamyśle Tuska miała to być pułapka na prezydenta. Gdyby Nawrocki przyjął zaproszenie, część prawicy zapewne zaczęłaby pytać, po co daje premierowi okazję do ogłoszenia politycznego przełomu. Gdyby odmówił wprost i bez uzasadnienia, natychmiast wróciłaby opowieść o człowieku, który „nie dorósł” do swojej roli. „Nawet przy wigilijnym stole nie potrafi odłożyć politycznych uprzedzeń” – brzmiałby przekaz dnia. Odpowiednią interpretację zapewniliby zaprzyjaźnieni komentatorzy, a resztę zrobiłaby machina medialna. W obu przypadkach premier mógłby liczyć na polityczny zysk. Prezydent zaś musiałby tłumaczyć się z decyzji, której wcale nie zamierzał podejmować. Tyle że Nawrocki nie wybrał żadnego z przygotowanych dla niego scenariuszy.
„Jedyne ślady wskazujące, że poza rządową willą przy Parkowej ma do dyspozycji coś więcej, to zdjęcie z obierania ziemniaków oraz samochód skradziony niemal sprzed oczu funkcjonariuszy SOP”
Zamiast wdawać się w dyskusję o świątecznych zwyczajach, sopockiej kuchni i szczerości intencji gospodarza, jego współpracownicy przypomnieli premierowi o Trybunale Konstytucyjnym. Najpierw policja powinna zniknąć sprzed siedziby TK, a do budynku należy umożliwić wejście legalnym sędziom, w tym prezesowi Bogdanowi Święczkowskiemu – takie stanowisko przedstawiło otoczenie prezydenta. Co więcej, nie był to postulat sformułowany dopiero w odpowiedzi na świąteczne zaproszenie. Już wcześniej, przed 11 listopada, przedstawiciele Pałacu Prezydenckiego sygnalizowali stronie rządowej warunki dotyczące sytuacji w Trybunale.
Tusk wiedział więc, że problem istnieje. Wiedział, czego oczekuje prezydent. Mimo to zdecydował się na publiczny gest, którego polityczna wartość polegała przede wszystkim na tym, że miał zostać zauważony. Kiedy Pałac przypomniał o swoich warunkach, premier odpowiedział kpiną. „Nie lękaj się, prezydencie, ja ci nic nie zrobię” – oznajmił, ponawiając PR-owe zaproszenie. Rzecz w tym, że jego forma i treść, a także okoliczności w jakich zostało sformułowane, znacznie więcej mówią o Donaldzie Tusku niż o Karolu Nawrockim. Nie sposób nie przypomnieć tu historii z 2005 roku, którą niedawno w Kanale Zero przywołał Igor Zalewski. Grzegorz Jankowski, wieloletni redaktor naczelny „Faktu”, opisał w swojej książce, jak Donald Tusk miał celowo oblać kawą Lecha Kaczyńskiego, a następnie przyznać, że zrobił to z premedytacją. Jeśli wierzyć tej relacji, trudno o lepszą ilustrację politycznej metody, w której nawet pozornie przypadkowy gest może być starannie obliczoną prowokacją. Dziś zamiast kawy mamy opłatek. I znów pytanie nie brzmi, co premier zrobił, lecz po co.
„W zamyśle Tuska miała to być pułapka na prezydenta. Gdyby Nawrocki przyjął zaproszenie, część prawicy zapewne zaczęłaby pytać, po co daje premierowi okazję do ogłoszenia politycznego przełomu. Gdyby odmówił wprost i bez uzasadnienia, natychmiast wróciłaby opowieść o człowieku, który „nie dorósł” do swojej roli”.
Udusić prezydenta miłością
Patrząc na ponad trzydzieści lat politycznej aktywności Donalda Tuska, trudno nie dostrzec pewnej prawidłowości. Premier najchętniej rozgrywa przeciwników na własnym boisku, według własnych reguł i przy pomocy własnego sędziego. A kiedy przeciwnik nie chce uczestniczyć w tak urządzonym meczu, natychmiast słyszy, że nie szanuje zasad gry. Ta metoda przez lata przynosiła Tuskowi polityczne korzyści. Z jednych przeciwników robił radykałów, z innych nieudaczników, jeszcze innych potrafił tak skutecznie wciągnąć w konflikt, że zapominali, o co właściwie walczą.
Donald Tusk najwyraźniej zrozumiał, że z Karolem Nawrockim nie wygra w taki sposób, w jaki chciałby wygrać. Nie udało się łatwo zepchnąć prezydenta do roli partyjnego wykonawcy poleceń Jarosława Kaczyńskiego. Nie udało się również przekonać wszystkich Polaków, że każde prezydenckie weto jest dowodem nieodpowiedzialności. Dlatego premier zmienia dekoracje. Zamiast kolejnej awantury zaproponował rozmowę, a zamiast politycznego bejsbola, wyciągnął na stół tradycyjny opłatek. Wszystko oczywiście w atmosferze troski o państwo, narodowej zgody i odpowiedzialności za przyszłość. Możliwe, że ktoś wierzy w szczere intencje Donalda Tuska. W to, że po trzech latach ostrej politycznej wojny, nagle uznał, iż Polska najbardziej potrzebuje pojednania. Wtedy wystarczy spojrzeć na badania poparcia dla rządu i premiera, a także na kalendarz wyborczy i cała historia z opłatkiem staje się zrozumiała.
Premier potrzebuje nowego otwarcia, bo stare hasła pt. „Rozliczmy PiS”, przestały już działać. W tym celu, potrzebuje też osłabienia Nawrockiego, bo prezydent staje się politycznym punktem odniesienia nie tylko dla prawicy, ale również dla wyborców – byłej już – Trzeciej Drogi. Nie tylko dlatego, że formacje Szymona Hołowni i Władysława Kosiniaka-Kamysza są w rozsypce, ale przede wszystkim dlatego, że Karol Nawrocki postrzegany jest jako polityk wiarygodny, nawet jeśli ktoś się z nim nie we wszystkim zgadza.
„Premier potrzebuje nowego otwarcia, bo stare hasła pt. „Rozliczmy PiS”, przestały już działać. W tym celu, potrzebuje też osłabienia Nawrockiego, bo prezydent staje się politycznym punktem odniesienia nie tylko dla prawicy, ale również dla wyborców – byłej już – Trzeciej Drogi”.
I właśnie dlatego nagłą „metamorfozę” Tuska należy czytać nie jako strategię orędownika narodowej zgody, ale plan awaryjny na wybory w 2027 roku. Nie udało się prezydenta osłabić agresją, to może warto spróbować osiągnąć ten cel udawaną zgodą. Tusk nawet przez chwilę nie zrezygnował z politycznej wojny, zmienia jedynie sposób jej prowadzenia. To strategia „duszenia miłością”, którą w przeszłości już stosował – jedni są już poza polityką, a innych nie ma wśród żywych.
Prawica, której Tusk nie potrafi rozbić
Na rok przed wyborami parlamentarnymi największym marzeniem politycznych strategów premiera byłoby poróżnienie prezydenta z prawicowym zapleczem. Nie tylko z PiS, ale również z Konfederacją, środowiskami Mateusza Morawieckiego czy wyborcami Grzegorza Brauna. To oczywiście nie jest jeden obóz polityczny, ale jest coś, co łączy te środowiska – to niechęć do Donalda Tuska i sposobu sprawowania przez niego władzy. I właśnie dlatego prezydent Nawrocki jest dla premiera tak niewygodny.
Najlepiej więc doprowadzić do sytuacji, w której Nawrocki zacznie być podejrzewany przez część prawicy o zbyt daleko idące porozumienie z premierem. Nieprzypadkowo więc Tusk zaczął mówić o porozumieniu, współpracy i końcu politycznych konfliktów. Nieprzypadkowo pojawił się również temat resetu w Trybunale Konstytucyjnym do czego premier oddelegował Hołownię i Kosiniaka-Kamysza. Ich przydatność jest ograniczona, ale w staraniach o koło ratunkowe od Tuska w postaci miejsc na listach wyborczych, mogą się przydać. Nie jako liderzy silnych, niezależnych ugrupowań, lecz aktorzy w sztuce „o miękkim prezydencie”, który rozmawia z wrogami prawicy.
„Na rok przed wyborami parlamentarnymi największym marzeniem politycznych strategów premiera byłoby poróżnienie prezydenta z prawicowym zapleczem. Nie tylko z PiS, ale również z Konfederacją, środowiskami Mateusza Morawieckiego czy wyborcami Grzegorza Brauna”.
To w niczym nie grozi spójności koalicji, ale może jej przynieść polityczny pożytek. Rozmowy o Trybunale Konstytucyjnym nadają się do tego znakomicie. Jeden polityk występuje jako mediator, drugi jako człowiek odpowiedzialnego kompromisu, premier zaś może z dystansu obserwować sytuację i w odpowiednim momencie powiedzieć, że choć był przeciw rozmowom, to koalicjanci próbowali, lecz druga strona nie chciała się porozumieć.

