Fuzja Paramount Skydance z Warner Bros. Discovery stała się faktem. Tym samym TVN znalazł się w potężnym koncernie kierowanym przez Davida Ellisona, którego rodzinę łączą dobre relacje z Donaldem Trumpem. Dla części polskiej prawicy brzmi to niemal jak zapowiedź medialnej rekonkwisty. Dla ludzi TVN – przynajmniej potencjalnie – jak początek mniej komfortowych czasów. Tyle że jedni i drudzy mogą przeceniać politykę. Bo właściciel telewizji może mieć poglądy, ale przede wszystkim ma bilans, akcjonariuszy i gigantyczne zobowiązania do spłacenia.
Trudno poważnie analizować polski rynek medialny, udając, że TVN czy TVN24 są politycznie przezroczystymi stacjami telewizyjnymi, ponieważ mglista jest sama geneza ich powstania. To medium, które powstało w wyniku operacji służb specjalnych PRL i charakteryzuje się „kulturą redakcyjną” oraz profilem, który przez lata sytuował je po określonej stronie najważniejszych polskich sporów.
Dotyczy to zarówno polityki krajowej, jak i zagranicznej. Monika Olejnik, Piotr Kraśko, Katarzyna Kolenda-Zaleska i inni najbardziej rozpoznawalni dziennikarze stacji nigdy nie byli obiektywni, ani też nie ograniczali się do bycia tylko sprawozdawcami rzeczywistości. Zarzut jest poważniejszy i prawdziwy, że sposób doboru tematów, gości, pytań i interpretacji zawsze tworzył przekaz zdecydowanie bardziej przychylny obecnemu rządzącemu niż jego przeciwnikom. Bywało, że szło to w poprzek interesów Polski, a nawet odbiorców tej stacji.
Dotyczy to zarówno polityki krajowej, jak i zagranicznej. Monika Olejnik, Piotr Kraśko, Katarzyna Kolenda-Zaleska i inne gwiazdy TVN od dawna nie ograniczają się do roli chłodnych sprawozdawców rzeczywistości. Stacja ma wyrazisty profil polityczny, widoczny w doborze tematów, gości, pytań i komentarzy. Szczególnie po powrocie Donalda Tuska do władzy krytycy TVN wskazują na wyraźną asymetrię w traktowaniu obozu rządzącego i jego przeciwników.
Jeszcze ciekawiej wygląda polityka zagraniczna. Przez lata TVN chętnie podkreślał swoje związki z amerykańskim kapitałem, zwłaszcza wtedy, gdy wokół stacji toczył się polityczny konflikt w Polsce. Amerykański właściciel był wówczas argumentem niemal geopolitycznym: uderzenie w TVN przedstawiano również jako problem w relacjach Warszawy z Waszyngtonem.
Tyle że ten amerykanizm miał swoje granice. Kiedy do Białego Domu wrócił Donald Trump, ton wobec Stanów Zjednoczonych stał się znacznie bardziej krytyczny. Trump i jego administracja byli często przedstawiani przede wszystkim przez pryzmat sporów, kontrowersji i zagrożeń, podczas gdy znacznie mniej miejsca pozostawało na chłodną analizę tego, co jego prezydentura oznacza dla bezpieczeństwa Polski i strategicznego sojuszu polsko-amerykańskiego. Można było odnieść wrażenie, że części komentariatu TVN znacznie bliżej politycznie do liberalnych elit Berlina czy Brukseli niż do obecnej administracji najważniejszego militarnego sojusznika Polski.
I właśnie w tym tkwi ironia obecnej sytuacji. Stacja, dla której amerykański kapitał przez lata był tarczą przed politycznymi przeciwnikami w Polsce, znalazła się teraz w imperium biznesowym kierowanym przez ludzi mających dobre relacje z prezydentem, którego TVN traktował wyjątkowo krytycznie.
Nie oznacza to oczywiście, że David Ellison wyśle na Wiertniczą politycznych komisarzy. Publicznie deklaruje niezależność redakcji należących do koncernu. Ale zmieniło się coś istotniejszego: TVN nadal jest amerykański, tylko Ameryka stojąca dziś za tym biznesem przestała być Ameryką politycznie wygodną dla części jego najbardziej rozpoznawalnych dziennikarzy. I to właśnie może być dla nich znacznie bardziej kłopotliwe niż wszystkie prawicowe memy o „wietrzeniu Wiertniczej”.
Olejnik, Kraśko, Kolenda-Zaleska. Rewolucji nie będzie, ale komfort może się skończyć
I właśnie tutaj pojawia się najciekawszy aspekt całej historii. Nie trzeba oczekiwać czystek na Wiertniczej, żeby uznać, że gwiazdy TVN mogą uważniej spoglądać w stronę Nowego Jorku i Los Angeles. Nowy właściciel przejął nie tylko TVN, lecz również CNN, CBS, HBO, studia Warner Bros. i Paramount oraz potężny biznes streamingowy. Powstał jeden z największych koncernów medialnych świata. TVN jest w tej układance ważnym i rozpoznawalnym aktywem w Polsce, ale z perspektywy całego imperium – tylko jednym z wielu.
Jeżeli zatem coś może zmienić sytuację na Wiertniczej, nie musi to być telefon z poleceniem: „od jutra lubimy Trumpa”. W wielkich korporacjach rzeczy rzadko dzieją się w tak prymitywny sposób. Znacznie bardziej prawdopodobne są przeglądy kosztów, audyty wyników, pytania o rentowność poszczególnych formatów, strukturę widowni, reputacyjne ryzyka i sens utrzymywania określonego modelu stacji informacyjnej.
I to może być dla TVN24 znacznie ciekawsze niż polityczna rewolucja.
Bo gdy przez lata buduje się markę na bardzo wyrazistym profilu światopoglądowym, zmiana właściciela zawsze oznacza pytanie: czy nowy właściciel uważa ten profil za wartość, czy tylko za odziedziczony element biznesu?
Prawica marzy o „odbiciu TVN”. To raczej fantazja
Po drugiej stronie już słychać niemal otwierane butelki szampana. Jest to zdecydowanie przedwczesne, bo wyobrażenie, że amerykański miliarder wydał dziesiątki miliardów dolarów po to, żeby w Warszawie wymienić prowadzących „Fakty”, ukarać Monikę Olejnik za pytania zadawane politykom prawicy i zamienić TVN24 w konkurencję dla Republiki, jest efektowne na X, ale słabo przystaje do logiki wielkiego biznesu. Nowy Skydance ma około 80 mld dolarów długu netto i zapowiada miliardowe oszczędności po połączeniu obu koncernów. To właśnie te liczby są dla przyszłości TVN ważniejsze niż polityczne memy.
Telewizja komercyjna nie jest partyjnym biuletynem. Sprzedaje uwagę widza reklamodawcom. TVN posiada określoną publiczność, określony profil i bardzo silną markę. Gwałtowne przesunięcie stacji o 180 stopni mogłoby oznaczać utratę części widzów bez żadnej gwarancji, że widz prawicowy porzuci Republikę i natychmiast przeniesie się na Wiertniczą. To byłby biznesowy hazard. Dlatego prawdopodobnym przedmiotem kalkulacji właściciela nie będzie pytanie: „jak zrobić z TVN prawicową telewizję?”, lecz znacznie bardziej prozaiczne: „jak na TVN najlepiej zarabiać?”.
I tu kończą się polityczne marzenia, a zaczyna Excel.
Najciekawsza może być nie zmiana barw, lecz powrót do dziennikarstwa
Paradoksalnie największą zmianą w TVN nie musiałoby być przesunięcie stacji z lewej strony na prawą. Znacznie poważniejszą rewolucją byłoby przesunięcie jej bliżej środka, a więc w stronę medium, które z równą podejrzliwością patrzy na PiS, KO, Konfederację, Pałac Prezydencki i Kancelarię Premiera.
To oznaczałoby również bardziej pragmatyczne spojrzenie na stosunki polsko-amerykańskie. Można krytykować Trumpa – tak samo jak każdego innego przywódcę, ale polskie medium powinno umieć oddzielać osobiste czy światopoglądowe sympatie redakcji od analizy interesu państwa. Zwłaszcza gdy chodzi o najważniejszego militarnego sojusznika Polski. Tego TVN-owi brakowało, ponieważ jego dziennikarze ubierali się w szaty niezależnego dziennikarstwa, ale zachowywali się jak pracownicy centrali partii Donalda Tuska.
Nie ma dziś żadnych wiarygodnych podstaw, by twierdzić, że Ellisonowie nakażą taką korektę. Przeciwnie, David Ellison publicznie deklaruje polityczną bezstronność koncernu i niezależność jego redakcji. Ale sama zmiana właściciela oznacza, że dawne pewniki przestają być pewnikami.
Co więcej, sprawa ma także polski wymiar regulacyjny. Ministerstwo Aktywów Państwowych zapowiedziało postępowanie dotyczące zmiany pośredniego właściciela TVN i jej wpływu na bezpieczeństwo oraz porządek publiczny. Ruch komiczny, ale pokazuje, że premier Tusk nie chce łatwo pozbyć się „swojego aktywu”.
Właściciel się zmienił. Teraz przemówią liczby
Prawica nie powinna oczekiwać, że któregoś ranka widzowie TVN24 zobaczą zupełnie inną telewizję. Takie rzeczy nie dzieją się dlatego, że politycy i komentatorzy w Warszawie bardzo chcieliby je zobaczyć. Ale również ludzie TVN nie powinni zakładać, że nic się nie stało. Stało się bardzo dużo.
Stacja znalazła się w nowym globalnym imperium medialnym, którego kierownictwo będzie szukało miliardowych oszczędności, integrowało dziesiątki biznesów i decydowało, które marki rozwijać, które restrukturyzować, a które – jeśli pojawi się dobra oferta – sprzedać. Skydance deklaruje co najmniej 6 mld dolarów synergii kosztowych po fuzji. Dlatego największym błędem prawicy byłoby oczekiwanie politycznej zemsty. Największym błędem TVN – przekonanie, że dotychczasowy model jest nietykalny.
David Ellison nie kupił Warner Bros. Discovery po to, żeby zrobić prezent polskiej prawicy. Kupił biznes i chce na nim zarobić. I właśnie dlatego na Wiertniczej warto dziś patrzeć nie na partyjne deklaracje, lecz na kalkulator nowego właściciela. Da się to zrobić, ale nie ze zgranymi twarzami propagandzistów, którzy najpewniej będą muszą odejść. Gwiazdy ciągną stacje telewizyjne, ale już nie te – ciągną, ale w dół.
Robert Bagiński