AI to nie gadżet, to nowa infrastruktura krytyczna państwa. Podczas gdy światowe potęgi traktują sztuczną inteligencję jako fundament bezpieczeństwa narodowego, polskie struktury państwowe wciąż grzęzną w grantach i pilotażach. Ryszard Czarnecki analizuje indyjski model sukcesu i stawia rządowi twarde pytanie: Gdzie jest nasze centrum decyzyjne w największym wyścigu zbrojeń XXI wieku?
Dziś będzie trochę inaczej. Proponuję temat mało „geopolityczny”, ale ekstremalnie ważny. Oto mam wrażenie graniczące z pewnością, że w Polsce struktury państwowe wciąż zbyt mało energicznie pracują nad AI – sztuczną inteligencją. To przecież największe wyzwanie cywilizacyjne dla współczesnego świata, w tym Europy, w tym Rzeczypospolitej. Nie mówię, że nic nie jest robione – bo jest. Twierdzę, że za mało i że nie jest to podejście ani systemowe, ani systematyczne.
Mam wrażenie graniczące z pewnością, że w Polsce struktury państwowe wciąż zbyt mało energicznie pracują nad AI
Już dekadę temu chwaliłem Turcję za olbrzymie wysiłki ich struktur państwowych w tej dziedzinie. Ankara miała plan i realizowała go punkt po punkcie. Teraz zwracam uwagę na podejście do tego tematu państwa o największej populacji na świecie, czyli Indii. Można rzec, że jest im łatwiej, bo mają całą armię setek tysięcy młodych informatyków mówiących po angielsku, bo przecież jest to oficjalny język państwowy w tym kraju. New Delhi już od dawna stawia nie tylko na demografię, ale także na wykorzystanie potencjału ludzkiego. Dzięki temu łatwiej było rozproszone projekty, pojedyncze pilotaże, granty badawcze i mniejsze czy większe reformy w obszarze zarządzania cyfrowego przekuć w uporządkowaną strategię. Najważniejsze, że traktuje ona AI nie jako technologię peryferyjną, tylko infrastrukturę krytyczną. Indie odpowiadają w ten sposób na trzy jednoczesne wyzwania. Po pierwsze: globalny wyścig w obszarze AI przyspiesza, a uzależnienie od zagranicznych platform sytuowałoby ten kraj-subkontynent na pozycji technologicznej podległości. Po drugie: cyfrowa infrastruktura publiczna państwa Hindusów już teraz stanowi dobrą bazę do wdrażania AI na sporą skalę. Po trzecie: władze w New Delhi postrzegają AI jako narzędzie wzmacniania państwa, bezpieczeństwa narodowego i zwiększenia produktywności w gospodarce. Z tych wszystkich trzech powodów Indie od ery retoryki „AI jest ważne!” przeszły do projektów instytucjonalnych i realnych inwestycji. Czy nie jest to dobry przykład dla Polski?
New Delhi już od dawna traktuje AI nie jako technologię peryferyjną, tylko infrastrukturę krytyczną(…). Postrzegają sztuczną inteligencję jako narzędzie wzmacniania państwa, bezpieczeństwa narodowego i zwiększenia produktywności w gospodarce
Centrum decyzyjnym tej swoistej „rewolucji” jest przyjęty przed dwoma laty IndiaAI Mission z olbrzymim pięcioletnim budżetem w ramach specjalnego Ministerstwa Elektroniki i Technologii Informacyjnych. Uwaga: my takiego silnego (i dysponującego oceanem pieniędzy) resortu wciąż nie mamy.
O ile wcześniej władze Indii koncentrowały się na badaniach i startupach, to obecnie integrują infrastrukturę obliczeniową, kompetencje, innowacje, zbiory danych i nadzór regulacyjny w jednym spójnym modelu. Ma on siedem filarów: 1. Państwowa platforma mocy obliczeniowej AI, 2. Wspólna przestrzeń danych, 3. Centrum innowacji dla modeli fundamentalnych, 4. Rozwój zastosowań dla usług publicznych, 5. Programy podnoszenia kwalifikacji FutureSkills, 6. Finansowanie startupów, 7. Bezpieczne ramy zarządzania AI. Plusem skoncentrowania tych działań w jednej strukturze jest zakończenie wieloletniego problemu polegającego na zajmowaniu się AI przez różne ministerstwa (skąd my to znamy?).
O ile wcześniej władze Indii koncentrowały się na badaniach i startupach, to obecnie integrują infrastrukturę obliczeniową, kompetencje, innowacje, zbiory danych i nadzór regulacyjny w jednym spójnym modelu
Czy nie można doświadczeń Indii zaimportować do Polski? Może nie kopiować wprost, bo są jednak różnice, ale przenieść rozwiązania systemowe, a zwłaszcza skupienie obszaru AI w jednym silnym centrum decyzyjnym. Co na to rząd? Widzi temat? Czy wybierze „głośne milczenie”?
Ryszard Czarnecki
Ryszard Czarnecki – były wiceprzewodniczący Parlamentu Europejskiego, publicysta, komentator spraw międzynarodowych. Jeden z najbardziej doświadczonych polskich europosłów, związany z prawicą i aktywny obserwator sceny geopolitycznej.